Babaye

6
90
Womens group commemorate the 100th year anniversary of the first International Working Women's Day. Photo by Arkibong Bayan
womens group commemorate the 100th year anniversary of the first International Working Women's Day. Photo by Arkibong Bayan

Ni: Herson B. Binaya

Babaye ka…Dapat kang Rangahon

Babaye ka… Dae ka dapat oripunon

Babaye Ka.. Dapat Ladawan Ka asin Inspirasyon

Sarong prebilihiyo an magtaram asin magtratar nin sarong osipon na haloy ta nang pinaghuhururon-hurunan bako sana sa satuyang eskwelahan, komunidad asin sosyudad kundi sa bilog na kinab-an. Ini penomina na dae maitatago saen man na rona kan kina-ban.

Violence against women. Makangngingirhat isipon na an sarong babaye  minaagi nin manlaen-laen na pasakit asin pang-aabuso sa ibong kan saindang kaluyahan asin kakusugan sa buhay. Nuarin ta daw maiisihan na dae na nin siring na kaso lalo na sa satuyang banwa? Dakol an nagtutubod na an pagtimak sa prebilihiyo kan sarong babaye an pinakamakasusupog na gibo kan tawo nin huli ta ini dai nin limitasyon ni sa geograpiya, kultura o yaman kan sarong indibidwal. Kaya mga tugang, hanggan padagos an pagbalga sa prebilihiyong ini dae ta matataram na magkakaigwa kita nin magkakanigong progreso pasiring sa inaapod niatong pagkaparantay-pantay, kauswagan asin katoninungan.

Sentro nin paghururon sa bilog na kinaban an insidenteng pang-aabuso sa mga kababaihan sa anu,man na paagi. An realidad na ini natawan nin importansya huli kan significanteng papel kan mga advokasiya nin mga kababaihan, lalo na itong mga nagsapar nin radikal na pang-aabuso. Kadaklan sa sainda biktima nin domestic violence, rape, trafficking in women asin pwersahan na prostitusyon. Igwa man kitang inaapod na violence on armed conflict arog kan tahasang panggagadan, systematic rape, sexual slavery asin forced pregnancy.

Haen na ngunyan herak na saindong namamatean kun dai kita matabang na mapara an radikal asin pwershan na pang-aabuso sa mga kababaihan. Dae na kita maghalat pa na magkaigwa nin magadan asin magbuwis kan saindang buhay por dahil ta naapektuhan an saindang salud lalo na an bilog na reputasyon kan inabuso-an pisikal na hawak, mentalidad, asin emosyunal na aspeto kan saindang buhay. Huli kan realidad na ini sarong dakulang agyat sa satuya an kahaputan na ini. Siisay daw sa satuya an maogma kun igwa kita nin maaraman na tawong harani sa satuyang puso na nagsapar nin hiraron na depresyon, sinyales nin pagkabua, sexual dysfunction asin problema sa reprudctive health nin huli ta nagkaigwa nin HIV/AIDS.

An sakuyang obheto tapuson an pang-aabuso! Nata igwa nin tolong importanteng rason. Enot, gabos kita igwa nin ina, bilang matadong na aki, tugang asin agom, dae ka dapat magtugot na agihan ninda ang siring na pagtios, panduwa, igwa kita nin mga tugang na babaye asin an ultimo, maabot an panahon na magkakaigwa kita nin mga kaya-kanyang pamilya. Kaipuhan niato ining pangatamanon tanganing mamantenir an pagkaburunyog asin pagkaminoroot-mootan sa lambang saro. Aram ko na dai nin imposibleng gibuhon an mga bagay sa tamang paag asin sistematikong pagsunod sa ley kan karapatang pantawo.

Dae na kita magburuta-butahan pa kan realidad. Halion an isip na pangsadiri kundi isipon ang karahayan na mitatao mo sa kapwa mo asin sa komunidad mo.

Sa gabos na kababaihan, pakusuga an saindong bbot. Ipahiling nindo an kusog na hale sa saindong mga puso. Kamo an bag-ong bayani kan satuyang banwa. Labi an pagsarig na hahagadon saindo kan mga kalalakihan nin huli ta kamo sana an may kakayahang mangaki tanganing mapadakula an sarong komunidad. Alagad dae kamo magtugot na akian sana kamo. Kasabay kaiyan an responsabilidad na aakuon nindo sa lambang saro. Magin ladawan kamo kan gabos na pano nin pagkamoot. Magin inspirasyon sa pagmukna nin maray na puturo kan buhay kan mga kaaikian. Kamo an magtatao nin giya, ilaw asin liwanag mantang naghahalat sa pagbutwa kan bag-ong henerasyon.

(Editor’s Note: This article is a winning piece during the oratorical competition held at Pacific Mall Legazpi City being sponsored by gender and advocacy headed by Dr. Ramona Rañese on the occasion of International Women’s day. The author is a researcher and reporter of Spirit-fm, a catholic radio station based in Sorsogon City.)

6 COMMENTS

  1. Good post. I simply stumbled upon your blog and wanted to say that we have really enjoyed reading by means of your web page posts. Any way I’ll be registering to your feed and that i hope you post again soon.

  2. Greetings from California! I’m bored to death at work so I decided to browse your website on my iphone during lunch break. I love the knowledge you provide here and can’t wait to take a look when I get home. I’m shocked at how quick your blog loaded on my phone .. I’m not even using WIFI, just 3G .. Anyhow, awesome site!

  3. Appreciating the commitment you put into your site and detailed information you present. It’s awesome to come across a blog every once in a while that isn’t the same out of date rehashed material. Excellent read! I’ve bookmarked your site and I’m including your RSS feeds to my Google account.

  4. mahalin ang kababaehan… tama i yan…. dahil sila ang buhay at bahay ng ating kinabukasan…

    to herson binaya. mauragon ka… sana masundan pa ang pag gawa mo ng mga articles sa mga nangyayari sa kaplibutan lalo na sa mga tawong nangangaipuhan…

    keep it up!!!

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.